Rehabilitacja neurologiczna

PNF (ang. Proprioceptywnego Neuromuscular Facilitation) jest metodą, w której terapia funkcjonalna jest procesem stopniowego odtwarzania umiejętności ruchowych pacjenta, znajdująca zastosowanie m.in. w terapii pacjentów po udarze mózgu. PNF ( ang. Proprioceptywnego Neuromuscular Facilitation ) jest metodą, w której terapia funkcjonalna jest procesem stopniowego odtwarzania umiejętności ruchowych pacjenta, znajdująca zastosowanie m.in. w terapii pacjentów po udarze mózgu.

Metoda PNF została opisana na podstawie licznych badań neurofizjologicznych i służy głównie reedukacji utraconych zdolności czy reakcji w zaburzeniach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Podstawą PNF są prawa Sheringtona, określające podstawowe zasady funkcjonowania układu nerwowego:

• wyładowanie następcze; efekt stymulacji jednostek motorycznych trwa dłużej niż działanie impulsu pobudzającego
• sumacja czasowa; następuje bezpośrednio po sobie, w krótkim okresie, bodźce podprogowe dodają się do siebie, dając w efekcie impuls progowy tzw impuls pobudzający
• sumacja przestrzenna - bodźce podprogowe wysyłane z różnych przestrzeni scalają się, tworząc odpowiedz progową
• promieniowanie pobudzenia; rozprzestrzenianie się i zwiększanie siły odpowiedzi. Powstaje z chwilą narastania bodźców aferentnych i czasu trwania reakcji. Odpowiedzią ze strony układu nerwowego jest odruchowe pobudzanie lub hamowanie
• kolejne wzbudzanie; narastające pobudzenie agonistów następuje po stymulacji agonistów ( zazwyczaj skurczu).
• unerwienie przeciwstawne (reciprokalne); reakcja ze strony agonistów powoduje automatyczne hamowanie mięśni antagonistycznych..

Wprowadzenie metody PNF do świata medycznego napotykało wiele przeszkód.

Jest to metoda z kilku względów nietypowa. W opracowaniu tej metody powstały najpierw założenia czysto teoretyczne, a następnie ustalone zasady wprowadzono do praktyki. W praktyce czysto klinicznej kolejnośc tworzenia sytemu leczniczego jest odwrotna.
Pisząc prościej większość metod charakteryzuje się początkową przewagą aspektów praktycznych, w przeciwieństwie do metody omawianej.

Główne założenia tej metody to:

• Stosowanie ruchu globalnego i złożonego, w którym element rotacji uznawany jest za podstawowy w połączeniu ze skośną płaszczyzną wykonywanego ruchu
• Technika bodźców proprioceptywnych stosowana poprzez stopniowo wzrastający opór ręczny, umożliwiający wykonywanie ruchu skoordynowanego i w żądanym zakresie
• Wykorzystanie w szerokim zakresie synergizmu mięśniowego w celu maksymalnego pobudzenia słabszych grup mięśniowych.

Ruchy stosowane podczas pracy z pacjentem są zgodne z naturalną pracą mięśni i aktywizują włókna mięśni będących w skurczu. Stymulowane eksteroceptory  przez dotyk i ucisk oraz proprioceptory przez skurcz mięśni spowodowany ruchem w stawie, przesyłają odebrany impuls z udziałem nerwów dośrodkowych czuciowych do tylnych rogów rdzenia kręgowego. Odbierane bodźce mogą być przekazywane:

• do komórek ruchowych w poprzednich rogach rdzenia kręgowego, a następnie przez nerwy odśrodkowe ruchowe do efektora,
• drogą wstępującą (aferentną), która biegnie w tylnych rogach rdzenia kręgowego               do ośrodków podkorowych ( jąder podkorowych i móżdżku), następnie szlakami zstępującymi ( eferentnymi) do komórek ruchowych w przednich rogach rdzenia kręgowego i dalej na obwód do efektora
• droga wstępującą do komórek ruchowych w korze mózgowej, a następnie drogą zstępującą do komórek ruchowych w przednich rogach rdzenia kręgowego i dalej na obwód do efektora.

Wniosek jest następujący:

Przekazywane bodźce mogą być analizowane na trzech poziomach ośrodkowego układu nerwowego

• rdzenia kręgowego
• ośrodków podkorowych (jąder podkorowych i móżdżku)
• kory mózgowej

Aktywizacja bodźców odbywająca się na poziomie rdzenia kręgowego lub w ośrodkach podkorowych opiera się na reakcjach odruchowo- bezwarunkowych tzw, wrodzonych
Aktywizacja bardziej złożonych pobudzeń odbywa się jedynie w ośrodkach podkorowych, natomiast na poziomie kory mózgowej analiza jest oparta na reakcjach odruchowo-warunkowych ( nabytych). Neurony w korze mózgu przyjmują impulsację idącą nie tylko do ekstero- i proprioceptotra, alerównież od:

• pól korowych tej samej półkuli mózgu
• pól korowych przeciwnej półkuli mózgu
• jąder podkorowych
• móżdżku

Ma to znaczenie, aby w pełni użytkowac proces plastyczności układu nerwowego.